Laser kaskadowy kwantowy o emisji pionowej do detekcji gazów

Akronim: QCVCSEL

Projekt jest realizowany w ramach międzynarodowego konsorcjum, którego liderem jest Politechnika Łódzka.

Partnerami projektu są: Łukasiewicz – Instytut Mikroelektroniki i Fotoniki, Politechnika Wrocławska, Airoptic Sp. z o.o. oraz ETH Zurich.

Celem projektu QCVCSEL jest opracowanie nowej generacji kompaktowego, energooszczędnego źródła laserowego średniej podczerwieni przeznaczonego do optycznej detekcji gazów. W zakresie średniej podczerwieni, od 3 do 30 μm, wiele cząsteczek posiada silne i charakterystyczne linie absorpcyjne, dzięki czemu spektroskopia absorpcyjna w tym zakresie jest bardzo skuteczną metodą identyfikacji gazów w zastosowaniach przemysłowych, środowiskowych i medycznych. 

Projekt zakłada demonstrację lasera kaskadowego kwantowego w konfiguracji pionowo emitującej, czyli QC-VCSEL. Rozwiązanie to łączy zalety laserów kaskadowych kwantowych, emitujących w średniej podczerwieni, z zaletami architektury VCSEL: pracą jednomodową, małymi rozmiarami, dobrą jakością wiązki, małą rozbieżnością oraz możliwością integracji w kompaktowych systemach czujnikowych. Kluczowym elementem przyrządu będzie siatka podfalowa zintegrowana z obszarem aktywnym lasera kaskadowego kwantowego, pełniąca funkcję jednego ze zwierciadeł rezonatora i umożliwiająca pionową emisję promieniowania. 

Główne działania w projekcie obejmują projektowanie numeryczne i optymalizację struktury QC-VCSEL, wzrost struktur epitaksjalnych, opracowanie technologii processingu przyrządów, charakteryzację komponentów i laserów oraz demonstrację działania źródła QC-VCSEL w systemie detekcji gazów firmy Airoptic. Harmonogram projektu obejmuje pięć głównych zadań: projektowanie i optymalizację numeryczną, wzrost struktur epitaksjalnych, processing QC-VCSEL, charakteryzację komponentów i laserów oraz demonstrację w systemie gazowym. 

Grupami docelowymi projektu są przedsiębiorstwa i instytucje wykorzystujące analizatory gazów, w szczególności w obszarach monitoringu środowiska, przemysłu, bezpieczeństwa, kontroli procesów technologicznych oraz diagnostyki medycznej. Rezultaty projektu mogą także zainteresować producentów źródeł promieniowania średniej podczerwieni, systemów pomiarowych i zintegrowanych układów fotonicznych.

Główny cel projektu:
opracowanie i demonstracja pierwszego lasera QC-VCSEL przeznaczonego do detekcji gazów w średniej podczerwieni.

Cele szczegółowe:

  1. Zaprojektowanie i optymalizacja numeryczna struktury QC-VCSEL, w tym zwierciadeł DBR, struktury MHCG oraz konfiguracji QC RC LED i QC-VCSEL. 
  2. Opracowanie i wzrost struktur epitaksjalnych QC-VCSEL, obejmujących dolne zwierciadła DBR oraz jedno- i dwustackowe obszary aktywne. 
  3. Opracowanie technologii processingu przyrządów, w tym wafer bonding, implantacji jonowej, struktur MHCG, porowatych zwierciadeł InP DBR oraz procesów technologicznych dla RC LED i QC-VCSEL. 
  4. Charakteryzacja elementów składowych i laserów QC-VCSEL. 
  5. Demonstracja źródła QC-VCSEL w systemie detekcji gazów firmy Airoptic.

Okres realizacji projektu:
01.10.2025 – 31.09.2028

Czas trwania:
36 miesięcy

Całkowite koszty kwalifikowalne projektu:
4 761 756,29 PLN
1 061 754,43 CHF

Całkowite dofinansowanie:
4 481 456,29 PLN
999 254,43 CHF

Projekt jest finansowany w ramach:

  • Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy
  • Program Badania Naukowe i Innowacje, Badania Stosowane

Program jest realizowany przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju we współpracy ze stroną szwajcarską. Oficjalny opis programu wskazuje, że jego celem jest wzmacnianie doskonałości badawczej i zdolności innowacyjnych polskich organizacji badawczych, uczelni i przedsiębiorstw poprzez współpracę z partnerami ze Szwajcarii. 

Oficjalna strona programu:
https://www.programszwajcarski.gov.pl/

Strona programu „Badania Naukowe i Innowacje”:
https://www.programszwajcarski.gov.pl/strony/zapoznaj-sie-z-funduszami/programy/program-badania-naukowe-i-innowacje/

Politechnika Łódzka

https://p.lodz.pl/

Łukasiewicz – Instytut Mikroelektroniki i Fotoniki    

https://imif.lukasiewicz.gov.pl/

Politechnika Wrocławska

https://wppt.pwr.edu.pl/

Airoptic Sp. z o.o.

https://www.airoptic.pl/

ETH Zurich

https://qoe.ethz.ch/